earthquake

__1948 Ýertitremesi__ ( Türkmençe | English | Русский )

Uruş gutaryp, 1946-1947 ýylyň açlygyndan çykan, halk ýaňy bir özüni dürsäp ugranda, onuň üstüne ýene bir bela indi. 1948-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 5-den 6-syna geçilen gije 1 sagat 12 minut 5 sekuntda Aşgabatda hem-de onuň golaýyndaky raýonlarynda ägirt güýçli ýer titredi. Bary-ýogy 10 sekund dowam eden, ýöne güýji 10 balldan hem ýokary geçen elhenç sarsgyn göz açyp ýumasy salymda ýaňy uka giden şäheri ýer bilen ýegsan etdi.Ýer titremede Aşgabat şäheri we onuň töweregindäki posýoloklar durşy bilen weýran boldy. Ýaşaýyş jaýlary, zawotlar, fabrikler, teatrlar, mekdepler, hökumet jaýlary üýşmek kesege öwrüldi. Elekrik tog ulgamy, telefon, radiostansiýa ve demir ýol hatardan çykdy. Aeroport zeper çekdi. Şeýdip ähli ýerden arasyny üzen şäher, bir bada heläkçiligi öz gerdeninde çekmeli boldy. Heläkçilikden aman galan adamlar öz maşgala agzalaryny, garyndaşlaryny, dost ýarlaryny we goňşy golamlaryny kesekleriň aşagynda iňňildäp ýatanlary çykarýardylar. Ertesi irden ahli SSSR bu pajygaly wakanyň habary bilen haýranda galdy. Garşsyzlyk aýynyň 7-sine demir ýol gatnawy we airaport, radio ulgamy işläp başlady. Moskowadan, soýuz respublikalarynyň paýtagytlaryndan, Türkmenistanyň beýleki ýerlerinden Aşgabada däri-dermanlar,lukman brigadalar, hojalyk we azyk önümleri, gurluşyk materiallary gelip ugrady. Uly transport uçarlaryň 240-sy, demir ýol wagonlaryň 7 müňüsi, köp sanly awtomobiller dynman SSSR-iň ähli ýerlerinden kömek azyklaryny daşaýardylar. Uçarlar gelende ýük getirip gidende bolsa ýaralylary äkidýärdiler. Aşgabadyň merkezinde ýerleşen Döwletmämmet Azady meýdançada meýdan gospitaly gurulup, ähli heläk çeken adamlar ilkinçi lukman kömegini şol ýerde aýardy. Çaklamalara görä şol zamanlar Aşgabadyň ilaty 170 müňe golaý bolup olardan 110 müň töweregi kesegiň aşagynda galypdyr. 1998-njy ýylda Aşgabadyň merkezinde bu pajygaly wakada ölen ýitenleriň hatyrasyna ýadygärlik dikeldildi. Her ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 6-sy Türkmenistanda “Ýatlama güni” diýip bellenilýär.

Çeşme: Türkmenistanyň Taryhyndan Materýallar, Aşgabat 1997 shp.135-141